Ալմոդովարից բացի. իսպանական կինոյի ևս 5 կարևորագույն ֆիլմ - VNews
    • Մշակույթ Vnews

      Մշակութային նորություններ Հայաստանից և աշխարհից

Ալմոդովարից բացի. իսպանական կինոյի ևս 5 կարևորագույն ֆիլմ

Vnews-ը շարունակում է պատմել իսպանական կինեմատոգրաֆի կարևորագույն նմուշների մասին, որոնք ավելի քիչ են հայտնի հայաստանյան լայն հանդիսատեսին, քան, օրինակ՝ ռեժիսոր և սցենարիստ Պեդրո Ալմոդովարի ֆիլմերը։ Բոլոր ռեժիսորները, որոնց ֆիլմերն առկա են այս ցուցակում, կարևոր տեղ են զբաղեցրել իսպանական կինոյի ստեղծման, զարգացման և տարածման մեջ։ Այնպես որ կարող եք դիտել ոչ միայն այս նմուշները, այլ ինքնուրույն ծանոթանալ հեղինակների մյուս աշխատանքների հետ։

“Piedras” / «Քարեր» (2002) ռեժիսոր Ռամոն Սալասար

Ռամոն Սալասարը ժամանակակից իսպանական կինեմատոգրաֆում զբաղեցնում է շատ ավելի համեստ՝ աննկատ տեղ, քան իր մյուս գործընկերները, որոնք հաճախակի դիմում են մի պատմության բազմանկյուն դիտարկմանը։ “Piedras”-ը ռուսական վարձույթում թարգմանվել է իբրևЛюбовь, которая жмет” (հենց այդ թարգմանությամբ որոնեք ֆիլմն ինտերնետում). թարգմանությունն ամբողջապես բացում է «Քարեր»-ի սիմվոլիկ, այլաբանական իմաստը։ Պատմությունը 5 տարբեր կանանց մասին է, որոնց հետ ծանոթությունը սկսվում է յուրաքանչյուրի կրած կոշիկներից, իսկ քարերը ներբանի տակ հայտնված խոչընդոտներն են, որոնք խանգարում են կանանց ապրել լիարժեք կյանքով։ Հերոսուհիներից ամեն մեկն ունի սայթաքելու սեփական պատճառը, որը Սալասարը ներկայացնում է մեզ ամենաինտիմ դիտանկյունից՝ առանց որևէ գաղտնիքից խորշելու։

 

“El espíritu de la colmena / «Փեթակի ոգին» (1973) ռեժիսոր Վիկտոր Էրիսե

Վիկտոր Էրիսեն, ինչպես և Կառլոս Սաուրան, ժամանակակից իսպանական կինոյի հենասյուներից է, ռեժիսոր, ով 70-ականներին եթե չփոխեց ուղղությունը, ապա նոր ընթացք տվեց ազգային կինեմատոգրաֆին՝ դարձնելով այն ավելի պոետիկ, մեղմ և զսպված։

Պատերազմը պատկերելու համար պարտադիր չէ նկարահանել մարտի դաշտն ու արյունաթաթախ զինվորներին. կարելի է ամբողջ սյուժեն տեղավորել դաշտերի մեջ կորած հեռավոր գյուղակ, որը, կարծես, կտրված է արտաքին աշխարհից։ Միակ կամուրջը, որը կապում է այն Իսպանիայում ծավալվող մասշտաբային իրադարձությունների հետ, գնացքն է, որով տեղափոխվում են ունայնացած զինվորներն ու հուսահատված դասալիքները։ Վերջիններից մեկը փախչում է և հայտնվում դաշտերի մեջ կորած գյուղակում, իսկ փոքրիկ Անան, որը վերջերս դիտել է «Ֆրանկենշտեյնը», մտածում էոր տղամարդը ֆիլմի հրեշն է, որն ունի խնամքի և սիրո կարիք։

 

“Las Hurdes, tierra sin pan” / «Լաս Ուրդես. երկիր առանց հացի» ( 1933) ռեժիսոր Լուիս Բունուել

Իսպանական և մեքսիկական կինոյի գլխավոր սյուրռեալիստ Լուիս Բունուելն ունի բազմաթիվ այլաբանական, աբսուրդիստական և սատիրիկ պատումներ, որոնք պատկերում են բուրժուազիայի կենցաղն ու հոգեբանական խնդիրները։ Սակայն մինչ ֆրանսիական և իսպանական ինտերիերային պատումների շրջանը՝ Բունուելը ստեղծել է հայրենի՝ իսպանական հողի մասին առանցքային կարճամետրաժ վավերագրական, որը 30-ականների համար չափազանց ռադիկալ էր՝ առանց շղարշների մերկացնելով սովամահ գյուղացիների կյանքը։ Ֆիլմն ընդունվել է ոչ միանաշանակ՝ այդ թվում նաև Բունուելի դաժան՝ բեմադրված տեսարանների պատճառով (օրինակ՝ հատուկ տեսարանի համար մեղրով պատված էշի վրա հարձակվում են մեղուները), սակայն այդ գործողությունները դառնում են երկրորդական, երբ հանդիսատեսի գիտակցության մեջ տեղավորվում են հարուստ կահավորած եկեղեցիներն ու դրանց հետ նույն իրականության մեջ ապրող գյուղացիները, որոնք քնում են հողի վրա և մահանում փողոցի մեջտեղում։

 

«Կովեր» / “Vacas” (1992), ռեժիսոր Խուլիո Մեդեմ

Խուլիո Մեդեմի առաջին լիամետրաժ ֆիլմը, որի ենթաթեմաներից մի քանիսը կապրեն ռեժիսորի հաջորդ ֆիլմերում՝ հող, հարևան ընտանիքներ, մրցման հասնող վեճեր, կիրք և արգելված «պտուղներ»։ Իրիգիբել և Մենդիլուսե ընտանիքները սերնդեսերունդ փոխանցում են երեխաներին իրար հանդեպ տածող ատելությունը՝ 19-րդ դարի վերջից մինչև 20-րդ դարի կեսեր։ Բլրակի տարբեր կողմերում ապրող տոհմերը պատկերված են էրոտիզմի, զայրույթի, պատերազմի և մրցակցության ենթատեքստով պատված կծիկի թելերի միջոցով։ Լարված մթնոլորտը կախված է բասկյան օդում առաջին իսկ վայրկյաններից, երբ թիկնեղ և լսացիկ փայտահատը բոկոտն կանգնած է ընկած ծառի վրա՝ հմտորեն մասնատելով այն իր սուր կացինով։

Մեդեմը դեռ չի օգտագործում իր հեղինակային՝ հանդիսատեսին հերոսի մտքերի ու դիտանկյան շնորհիվ մի իրականությունից մյուսը տեղափոխող հնարքները, սակայն արդեն այստեղ կովերն ու մարդիկ պահի տակ միաձուլվում են՝ ապրելով նույն հողի վրա և ունենալով հավասար իրավունքներ։

 

“Muerte de un ciclista” / «Հեծանվորդի մահը» (1955) ռեժիսոր Խուան Անտոնիո Բարդեմ

Ռեժիսոր Խուան Անտոնիո Բարդեմը առավել ակտիվ էր 50-ականներին՝ ներկայացնելով Իսպանիան համաշխարհային կինոհարթակներում։ Այդպես, օրինակ՝ իր այդ շրջանի ամենամեծ ֆիլմերից մեկը՝ «Հեծանվորդի մահը», արժանացել է Կաննի միջազգային կինոփառատոնում կինոքննադատների FIPRESCI մրցանակի։

Այս քրեական դրաման համեմված է ինչպես նեոնուարային հնարքներով, այդպես էլ որոշ չափով ունի նեոռեալիզմի էլեմենտներ (Իտալիան հանդես է գալիս համարտադրող երկրի կարգավիճակում): Բայց ֆիլմի մթնոլորտը և որոշակի տեսարաններ հատկապես խիստ աուտենտիկ են՝ ազգային երաժշտության և պարի փաթեթավորմամբ։ Մարիան դավաճանում է ամուսնուն համալսարանական պրոֆեսորի հետ։ Տան ճանապարհին զույգը պատահաբար մեքենայի տակ է գցում հեծանվորդի, սակայն ստիպված փախչում է, որպեսզի ոստիկանությունը չհայտնաբերի իրենց միասին։ Դեպքը կարող էր ավարտվել առանց հետևանքների, սակայն պրոֆեսորին սկսում են ներսից խժռել խիղճն և անհանգիստ մտքերը։


#BlackLivesMatter. 5 ֆիլմ ռասիզմի մասին

Հպարտանալու առիթ. հայ ռեժիսորի ֆիլմն՝ Կաննի կինոփառատոնում

Ինչ ֆիլմ դիտել տանը, երբ սիրտդ ուզում է ճամփորդել. «Մեծ ճողփյուն»

Ինչ դիտել, երբ սիրտդ ուզում է ճամփորդել. «Ճամփեզրերին»

Կինոքննադատները խորհուրդ են տալիս. [Ղազախստանից Օլեգ Բորեցկին]

Լավ ֆիլմեր, որոնց մասին ոչ ոք չի խոսում. բրիտանական «Վերա Դրեյքը»

Կինոքննադատները խորհուրդ են տալիս. [Ամստերդամից Կեյս Դրիսենը]

Ինչ դիտել մեկուսացման շրջանում, եթե սիրտդ ուզում է ճամփորդել. «Երկնքի քողի ներքո»

Ինչ դիտել մեկուսացման շրջանում, եթե սիրտդ ուզում է ճամփորդել. «Լյուսիան և սեքսը»

Ալմոդովարից բացի. իսպանական կինոյի կարևորագույն 5 ֆիլմ

Լավ ֆիլմեր, որոնց մասին ոչ ոք չի խոսում. ֆրանսիական «Խնամակալությունը»

Կինոքննադատները խորհուրդ են տալիս. [Ցյուրիխից բրազիլացի Ումբերտո Մուրեյրան]

Հին դրամապանակում մաշված թղթի կտորի վրա 20 տարի ապրած ֆիլմացանկ

Համացանցում հայտնվել է Թիմոթի Շալամեն «Դյունա» ֆիլմի առաջին պաշտոնական կադրում

Իլյա Խրժանովսկու «Դաու» մեգամասշտաբային նախագիծը ապրիլին հասանելի կլինի համացանցում

Ինչ դիտել տանը. ամերիկյան կինեմատոգրաֆի 50 indie ֆիլմ