Ծաղրածուի սերերը. Լեոնիդ Ենգիբարյան - VNews
    • Մշակույթ Vnews

      Մշակութային նորություններ Հայաստանից և աշխարհից

Ծաղրածուի սերերը. Լեոնիդ Ենգիբարյան

Նա ապրեց ընդամենը 37 տարի, երկար փնտրեց ինքն իրեն ու գտավ, երբ արդեն 22 ամյա էր, մեկ ու կես տասնամյակ հուզեց, մեկ ու կես տասնամյակ զվարճացրեց: Սիրեց ու լքվեց, սիրեց ու թողեց: Նա Լեոնիդ Ենգիբարյանն է՝ հանճարեղ ու նուրբ հոգին:

Լեոնիդը

Նրան կյանքն անմիջապես կրկես չտարավ: Ձկնային տնտեսության ինստիտուտից մինչև ֆիզկուլտուրայի ինստիտուտ ու բռնցքամարտ: Հետո միայն՝ 1955 թվականին Լեոնիդն ընդունվում է Կրկեսային արվեստի պետական ուսումնարանի կլոունադայի բաժին, ավարտում, գալիս Երևան ու ընդունվում հայկական կրկեսախումբ: Այնուհետև Լեոնիդի առաջ իր դռներն է բացում նաև կինոն. Մալյանի «Ճանապարհ դեպի կրկես»-ում Լեոնիդին բարդ գործ է բաժին հասնում. խաղալ ինքն իրեն: Ենգիբարյանը հայտնվում է շատ խոշոր կինոգործիչների կադրերում՝ Փարաջանով, Բիկով, Շուկշին, բացի դերասանից նաև ֆիլմերի թեմա ու նյութ է դառնում «Ծանոթացեք՝ Լեոնիդ Ենգիբարյան» և «2-Լեոնիդ-2» ֆիլմերում:

«Ծնվել եմ Մոսկվայում: Ինը տարի անցկացրել եմ ռինգում: «Ապտակել են աջ այտդ, դեմ տուր ձախը» պատվիրանը համարում եմ արմատապես սխալ: Փոխել եմ բազմաթիվ մասնագիտություններ: Քսաներկու տարեկանում ինձ մնում էր միայն դերասան դառնալ: Գրել սկսել եմ նույն ժամանակ, ակամա:

Հեղինակներից ոչ ոք չէր ցանկանում աշխատել ինձ հետ. ստիպված էի ինքս սցենարիստ դառնալ: Դուր եկավ: Այժմ սարսափով մտածում եմ` իսկ եթե հանկարծ հայտնվի՞ իսկական սցենարիստը…»:

Սակայն նա առավել ամբողջական էր կրկեսում. նա  ինքն էր գրում իր սցենարները, ինքն էր բեմադրում և ինքն էլ կատարում էր: Ենգիբարյանը  ստեղծեց  մնջախաղի  էստրադային թատրոն, որտեղ խաղաց իր հեղինակած «Աստղային անձրև» և «Ծաղրածուի տարօրինակությունները»  ներկայացումները: Նա հեղինակեց շուրջ 100 նովել, որոնք լավագույնս արտացոլեցին ծաղրածուի զգայուն ու տեղ-տեղ տխուր հոգին:

Ենգիբարյանը սիրում էր Երևանը, Մոսկվան, Պրահան ու աշունը, վերջինիս մասին նա ասում էր՝ «Բոլոր ժամանակների ծաղրածուն»:

«Վախենում եմ բարեկեցությունից: Սիրում եմ ծովը, աշունը… Վինսեթ Վան Գոգին»:

Սերեր. իհարկե, սերեր

«Նրանք, ում սիրում են, միշտ այնքան արտակարգ են, արտասովոր ու չտեսնված»…

Բուռն է դերասանի կյանքը. գեղեցիկ սեռի հանդիսատես, երկրպագուհիներ: Լեոնիդին համակրում էին շատերը, տոմսեր գնում և նայում ծաղրածուին… ու տղամարդուն, տոմսի հետ ծաղիկներ գնում ու նվիրում ծաղրածուին… կամ, ուղղակի, տղամարդուն:

Ադան

Սիրելիի ետևից թեկուզ թատրոնից՝ կրկես

Լեոնիդի առաջին սերը դերասանուհի Ադա Շերեմետիվան էր: Դա լենինգրադյան սիրավեպ էր. ձմեռային մի երեկո Ադան քայլում էր դեպի կրկես, իսկ Լեոնիդը, ցուրտը բանի տեղ չդնելով, սիրելիի ճանապարհին ծաղիկներ էր շաղ տալիս: Արդյունքում դերասանուհին փոխադարձությամբ պատասխանեց ծաղրածուի սիրուն: Լեոնիդն Ադային հորդորում էր թողնել թատրոնը, թողնել ու գնալ կրկես՝ իր ետևից, իր հետ…խոստանում էր դառնալ կնոջ «ամենահավատարիմ ծաղրածուն»:

Շուտով Ադան՝ թողնելով թատրոնի գլխավոր դերերը մուտք գործեց կրկես՝ Լեոնիդի տարածք: Այստեղ դերասանուհին ուղղակի խաղընկերուհի էր, ում գործն էր՝ նստել մանեժում ու սիրելիին ուղղված ծափահարությունների լուռ ականատեսը լինել. այս տեսակ շրջադարձի աղջիկը պատրաստ չէր: Իրավիճակն ավելի լարվեց, երբ Լեոնիդն Ադային առավ ու տեղափոխվեց մոր մոտ մշտական բնակության: Դա մի խեղճ տնակ էր, որտեղ ապրուստի ու կարգին կենցաղավարության համար հարմար պայմաններ չկաին:

Ադան հեռացավ:

«Ես գրպանահատ եմ:
Ես գրպանահատների արքան եմ:
Ես հարուստ եմ ու երջանիկ:
Ես գրեթե երջանիկ եմ:
Միայն, ափսոս, ոչ ոք սիրտը գրպանում չի պահում»:

Յարմիլա Գալամկովա

Պրահան, լրագրողը, Բարբարան…

Յարմիլան ու Լեոնիդը հանդիպեցին Պրահայում, ուր ծաղրածուն հանդես էր գալիս ամենամեծ բեմերում: Գալամկովան նկարչուհի էր ու լրագրող, շատերը նրա անունը կապում են հակախորհրդային կազմակերպության հետ, նույն «շատերը» պնդում են, որ հենց այդ վտագավոր գործունեությունն է պատճառ դարձել, որ սիրահարներն այդպես էլ չեն օրինականացրել իրենց հարաբերությունները:

Յարմիլան լուրջ էր տրամադրված. նա ուզում էր իր ողջ կյանքը կապել Լեոնիդի հետ ու Լեոնիդին հավետ կապել իրեն: Այդ կապն օրինական ուժ չստացավ, սակայն ամրագրվեց 1965 թվականին՝ դստեր ծննդով: Պրահայում ծնված աղջկան ծնողներն անվանեցին Բարբարա: Ցավոք, աղջկան վիճակված էր հորից հեռու մեծանալ. Լեոնիդին ընտանիքից խլեցին կրկեսն ու արվեստը:

«Հանդիսատեսը կնոջ պես է: Երբ պահանջում է սիրաշահել իրեն, երբ հիստերիա է բարձրացնում ու անկանխատեսելի քմահաճույքներ է առաջ մղում, նմանվում է այն միակ, ցանկալի ու տանջամահ անող էակին, որը լիակատար տնօրինում է պոետի սիրտը»:

1972թ. հուլիսի 25-ին  Լեոնիդը մահացավ: Հուղարկավորության ընթացքում ներկաների հայացքները կանգ էին առնում մի սևազգեստ կնոջ վրա, ում գրկում երեխա կար. նա Յարմիլա Գալամկովան էր դստեր՝ Բարբարայի հետ:

 

 

 

 

 


Լևոնն ու Արիանան. սիրուն սիրո պատմություն

Խաչատուր Աբովյանի սերերն ու ժառանգները…

Սարոյանի հրեա սերն ու կինը. Քերոլ

Խելագար սիրո ու փերֆորմանսի պատմություն. Մարինա Աբրամովիչ և Ուլայ

Գևորգ Էմինն ու Տերյանի դուստրը՝ Նվարդը

3 սիրո պատմություն հայ դասականներից

Իսահակյանն ու Շուշանիկը, Իսահակյանն՝ առանց Շուշանիկի

Հայ գրողների սիրո պատմությունները

Աստղիկ և Վահագն. մի հեթանոսական սիրո պատմություն

Մի սիրո պատմություն. Ռեյ Չարլզ և Առլետ Քոչունյան

Ֆրունզիկ և Դոնարա Մկրտչյաններ…

Օսիպ և Նադեժդա Մանդելշտամ. սեր կյանքի տևողությամբ

Մի սիրո պատմություն. Նաիրա Զոհրաբյան և Սամվել Մկրտչյան

Մի սիրո պատմություն. Գրիբոյեդով և Նինա  Ճավճավաձե

Գոհար Գասպարանի սերերը…

Մարկ և Բելլա Շագալ. սեր կյանքի տևողությամբ