Իմ 5 լուսանկարներն ու դրանց պատմությունները. Սամվել Սևադա - VNews
    • Մշակույթ Vnews

      Մշակութային նորություններ Հայաստանից և աշխարհից

Իմ 5 լուսանկարներն ու դրանց պատմությունները. Սամվել Սևադա

Իր լուսանկարների մասին այս անգամ խոսում է գեղանկարիչ, բանաստեղծ ու լուսանկարիչ Սամվել Սևադան։ Վեջինս ներկայացրել է 5 լուսանկար, որի կենտրոնում մարդն է։ Ինչպիսի՞ն են մարդիկ Սևադայի օբյեկտիվում, և ի՞նչ պատմություններ են ամբողջացնում նրանք՝ ստորև։

«Ճակատագիր»

«Գորիս գնալու ճանապարհին, քարե հսկա հուշակոթողի մոտ տեսա ազնվական դիմագծերով, բարձրահասակ այս մարդուն: Միրգ էր վաճառում:
Երկու կիլո խնձոր ուզեցի: Գեղեցկադեմ փոքրիկ թոռնուհին հետն էր, նրան հանձնարարեց կշռել, ինքն էլ վրա-վրա ծխում էր ու քննախույզ հայացքով հետևում ինձ ու իմ լուսանկարչական հսկա սարքին:
Հարցրի ով լինելը: Զգացի որ խոսել շատ չի սիրում, բայց և կարծես վստահեց ու բացվեց: Քյավառցի եմ, ասաց: 37 տարի գիր-գրականության ուսուցիչ եմ եղել: Սեվ-մութ տարիներին կինս հանկարծակի մահացավ, երեխեքս ու ես մնացինք անտեր: Դպրոցներում դասաժամեր չկային, աշխատավարձ չկար: Հավաքեցի երեխեքիս, եկա էս կողմերը: Հիմա սրա-նրա համար եմ աշխատում: Մեկ-մեկ էլ միրգ եմ ծախում: Թոշակս ծխախոտիս էլ չի հերիքում:
Ասացի,- Ամերիկացի դերասան Քլինթ Իսթվուդին ես նման, մենակ նրա ավելի “սիմպատիչնի” տեսակն ես: Դառնորեն ժպտաց, նոր ծխախոտ կպցրեց հնից ու ասաց:
– Մի քիչ առաջ գայիք, շատ բան կտեսնեիք… Վարչապետն էր անցնում էստեղից, էս քարի մոտ խորոված էին արել, որ հյուրասիրեն նրան ու իր պալատականներին: Մեզ էլ հեռացրին էստեղից, կարծես վարակիչ էինք… Կերան-խմեցին, գնացին..:
Երկար խոսեցինք : Հուսադրեցի.. անoգուտ:

Հեռացա` հետս տանելով մի քանի լուսանկար ու էս զարմանալի մարդու, որին եղբայր զգացի, հոգու դառնությունը»…

 

«Գիվամ ի’նչ…»

«- Ըսըմ են չոբան ես, մի խոսա:
Շատ էլ որ չոբան եմ: Կարող ա՞ չոբան եմ ծնվե:
Այ ախպեր ջան, դու ընձի հարցեր տուր, ես պատասխանեմ:
– …
– Թե չէ ըսըմ են մի խոսա:
Գիվամ թե ընձնից խելոք են: 10 հատ ոխճար իրարից չեն ջոգըմ: Պալիտիկա են խաղըմ:
Արի գյուղապետին խոսցըրա, տես գլոխը քանի՞ կապեկի խելք կա, որ գյուղապետ է դառե:
Նիկոլը Նիկոլ չըլնի, որ ստրանց թողել է շնչըմ են: Արի ու տես, որ հըմ էլ երիշը փոխել հեղափոխական են դառե:
Ես չէ`դու, ախպեր ջան, հեղափոխութունը մեզի չի կպե: Էդ անտերը մինչև մեզի հասնի` կպրծնի:
Դու ընձի հասկըցար չէ՞:
– Հա’, պատկերացրու, ախպեր ջան, հասկըցա»…

«Մարու՜ս, Սամելին կոֆե սարքի»

«Լուսվարդ մայրիկը 107 տարեկան է: Շշմելու տատիկ է, բարի, լուսավոր:
Քյավառում ծնված մեծացած աղջիկ է եղել, 16 տարեկանում հարս են բերել Լոռի:
9 զավակ է ունեցել, մնացել են երկուսը: Խանումն ու Մարուսը: Խանումը 87 տարեկան է, Մարուսը 90:
Երեքով թոշակ են ստանում, ապրում են անշուք ու հին մի տան մեջ:
Պատին 1987 թվի սովետական նախշուն, քրքրված մի կալենդար: Միջանցքում դեռ անցած դարից մնացած զսպանակով, ժանգոտ մահճականեր են շարված..
Խնդրեցի , որ թույլ տան նկարեմ իրենց:
Սիրով համաձայնեցին:
Խանումն ասաց, -Մամայի լաչակը չփոխե՞նք։
-Փոխեք, եթե ուզում եք:
Կանաչ քրդի գլխաշորը հանեցին երկու քույրերով, չգիտեմ՝ որտեղից գտան բերեցին մի էլ բեթար թանաքագույն նախշուն լաչակ, հանգամանորեն կապեցին գլխին:
Մինչև ես ու ընկերս միջանցքում մեր լուսանկարչական սարքերն էինք կարգի բերում, Լուսվարդ մայրիկը կամացուկ հրահանգներ էր տալիս:
-Պոպոքն ու գաթեն բերեք, ախչի’: Մարու’ս, ցավացնում ես, կամաց կապի: Խանը’մ, խուլ անտեր, լսերը վառա, որ լավ դուս գամ…
Էդ արանքում էլ անմեղ տեսքով մեկ-մեկ ինձ էր հարցեր տալիս, քանի էրեխա ունես, բալա.. անունդ ինչ է..
-Սամվել, -գոռացի:
-Հա’, լավ անուն է, մեր գեղի կոլխոզի նախագի անունն էլ էր Սամել: Տարան պատերազմ` չեկավ: Մի’ գոռա, լսըմ եմ…
Վերջապես հագցրին-կապցրին մայրիկին: Խանումն ասաց․

– Ժպտա, այ մեր, ժպտա որ լավ դուս գաս:
Վերջում որոշեցին միասին նկարվել: Գնացին դարդերով փոխվեցին, զուգվեցին , էկան :
Ապա ժպտացող տրիոն շարվեց դռան մոտ ու ես սիրով նկարեցի նրանց ի հիշատակ:
Ժպտաց նաև Լուսվարդ մայրիկը, անատամ ժպիտով ու արանքում ծղրտաց,

– Մարու՜ս, Սամելին կոֆե սարքի, ախչի՜…

Սամելին կոֆե սարքի»..

 

«Հրանտ Մաթևոսյանի նստարանը»

«2002 թվականի թեժ ամառն էր: Ես ամեն օր իմ արվեստանոցի պարապմունքներից հետո շտապում էի Վարպետի տուն միասին ընթրելու: Հաճախ դուրս էինք գալիս երկուսով զբոսնելու: Բարձրանում էինք Լա Քրեսենթայի սարերը, կամ գնում էինք օվկիանոսի ափին քայլելու: Երբեմն, երբ անտրամադիր էր լինում`երկու ձեռքը դնում էր ծոծրակին իրար ագուցած ու քայլում էր գլուխը կախ ու լուռ: Մեր զրույցները երկար էին տևում: Նրանից սովորեցի դիմացինին լսելու արվեստը: Պատասխանելիս երկար էր մտածում: Խոսում էր պատկերավոր ու նրան լսելուց չէիր կշտանում: Մի քանի անգամ գաղտնի ձայնագրել եմ, հատկապես երբ պատմում էր անցած-գնացած օրերի մասին:
Ավելի հաճախ երեկոյան ժամերին նստում էինք նրա տան բակում տեղադրված հնամաշ, բայց բավական օրիգինալ նստարանին:
Վարպետի բակում դա միակ նստարանն էր` ուռենու ստվերում գետնի մեջ թաղված ոտքերով:
Ամեն երեկո դիմացի ծառին նստում էր հսկայամարմին մի բու:

Վարպետն ասում էր, – Էս բուն իմ ընկերն է, մեկ-մեկ գիշերները խոսում ենք իրար հետ:
Երբեմն էլ սարերից եղնիկներ էին իջնում նրա բակում արածելու:
Ինքը երանելի ժպիտը դիմքին վայելում էր եղնիկների, կաքավների ու իր սիրելու բուի ներկայությունը:
Օգոստոսի վերջին տիկին Վերժիկի հետ արդեն պատրաստվում էին մեկնելու Հայրենիք:
Ես ճանապարհեցի նրանց ու շատ տխուր էի:
Ինքն էլ ահավոր տխուր էր:
Օդանավակայանում լուռ ողջագուրվեցինք:
Ասաց, – Կգաս Հայաստան:

Նրա գնալուց հետո բավական երկար ժամանակ կատարյալ դատարկություն էր:
Մեկ-մեկ գնում էի այն վարձով տունը, որտեղ մի քանի ամիս ապրել էին Վարպետն ու իր կինը:
Մոլորված շրջում էի բակում, նստում մեր նստարանին ու վերադառնում:

Դեկտեմբերի 18-ին հեռուստացույցով լսեցի Վարպետի մահվան լուրը:
Գնացի ծաղիկներ դնելու այն նստարանին, որի վրա սիրում էր նստել Հրանտը:
Տունը հիմնովին վերանորոգման տակ էր: Լիքը բանվորներ ու վարպետներ էին աշխատում:
Ծաղիկները ձեռքիս լուռ նստեցի նստարանին ու հետևում էի նրանց աշխատանքին:
Ինձ մոտեցավ աշխղեկը, որը պարսկահայ մարդ էր:
Մի քիչ զրուցեցինք, ես հարցրեցի վերանորոգման ժամանակ արդյոք փոխելու են այս նստարանը:
Ասաց,- Իհարկե, շատ հին նստարան է: Նոր տերը, որ պարսկահայ մեծահարուստ է, արդեն հանձնարարել է հանել ու փոխել նստարանը:
-Իսկ կարող եմ ես վերցնել:
– Օֆքորս, -ասաց,- կարող ես, մեկ է հանելու ենք գցենք:
…ՈՒ էդտեղ ճակատագրական սխալ թույլ տվեցի….
Ասացի, – Գիտեք, Էս նստարանին ամիսներ շարունակ նստել է բոլոր ժամանակների հայ մեծ արձակագիրը…
ՈՒզում եմ տանեմ էս նստարանը դնեմ իմ արվեստանոցի բակում, որ մեր զրույցները շարունակվեն…
…Լռություն:
– Մէ հատ պարոնին ասեմ, տըսնամ ինչ կասի:
Զգացի որ բացբերան ապուշի մեկն եմ:
Բայց ուշ էր արդեն:
Մյուս օրն եկա` տեսա նստարանը չկա:
Փնտրեցի աշխղեկին, գտա.. երեսիս չէր նայում:
Ասաց, – պարոնը չտվեց…!
Մտքումս ասացի, – Պարոնիդ հերը շուն դառնա…
Դառնացած ու գլխիկոր հեռացա:

Որ Աստված հաջողի, դեկտեմբերի վերջին գնալու եմ Լոս Անջելես:
Մի բուռ հող կտանեմ Վարպետի շիրիմից, որ շաղ տամ Լա Քրեսենթայի սարերում, այն ծառերի տակ, որտեղ սիրում էր զբոսնել մեծ Վարպետը, ում կարիքը շատ եմ զգում, ումից մտածել սովորեցի …

Հոգիդ լույսերի մեջ մնա Հրանտ»…

 

«Տղեքին խաբար էրա` դիմանան»…

«- Բարև մանչուկ, ո՞նց ես:
– Բարև, լավ եմ, անունս Մանչուկ չէ, Դավո է:
– Քանի՞տարեկան ես, Դավո ջան:
– Քանի՞տարեկան կեղնիմ:
– Երևի չորս:
– Հա’, չորսուկես:
– Բա ստեղ ի՞նչ ես անում:
– Մերոնց հետ էկել եմ խաչհամբույր:
– Էդ ի՞նչ է, Դավո ջան:
– Չիդեմ, պապայիս հարցրա:
– Նկարել սիրու՞մ ես:
– Հա, կավիճ ունիս, տուր նգարեմ` տես:
– Չէ, ափսոս չունեմ կավիճ:
Մի քիչ մտածեց` ժպտացլով ասաց.
– Էրևընցի՞ ես:
– Չէ, ասացի, -Լեննականցի եմ, բայց Էրևան կապրիմ:
– Էրևան չեմ էղե, բայց կըսեն սիրուն քաղաք է:
– Հա, շատ սիրուն քաղաք է: Բայց դե Գյումրին էլ սիրուն է:
– Գյումրիից սիրուն քաղաք չկա:
– Համաձայն եմ Դավ ջան: Էրևան ե՞րբ ես գալու:
– Չիդեմ, պապաս կսե Էրևան խառն է, ցույց կենեն տղեքը:
– Հա, ճիշտ է, որ հասնեմ Երևան` տղերքին կասեմ, որ Դավոն բարևեց ու ասաց,- Դիմացեք տղեք ջան, դիմացեք, մինչև գանք հասնենք:
– Հա’, – լուրջ գլխով արեց Դավոն, ապա կրկին ժպտաց իր անմահական ժպիտով ու մենք բաժանվեցինք»:

 

Տես նաև՝


«Իմ 5 աստղային լուսանկարներն ու դրանց պատմությունները». Ասատուր Եսայանց

ԳԱՐԵՋՈՒՐ ՀԱՆՃԱՐԻ ՀԱՄԱՐ․ Սամվել Սևադա [հուշեր Հրանտ Մաթևոսյանի մասին]

Ես Սամվել Սևադան եմ․․․

Իտալական շոգ ամառը Կլոդ Նորիի լուսանկարներում

Ժամանակակից պարի գրավչությունը (լուսանկարներ)

Անծանոթի համբույրից առաջ և հետո. լուսանկարներ

Մարկ Տվենը և նրա սիրելի կատուները (լուսանկարներ)

Ջեյն Բիրկինի վինտաժային լուսանկարները

Զրուցեցինք Գերման Ավագյանի հետ

«Տարվա ստորջրյա լուսանկարիչ» նախագծի հաղթող աշխատանքները

Կնոջ գույները. Erwin Blumenfeld

Կենդանիները՝ հնդիկ լուսանկարչի կադրերում

Անձրևոտ գիշերային Տոկիոն լույսերի ներքո (լուսանկարներ)

Անտուն մարդկանց լուսանկարել են իրենց երազած աշխատանքի մեջ

Տարվա լավագույն 10 բնանկարներն ըստ բրիտանական էկոլոգիական միության

Ես Արեգ Բալայանն եմ…