Ինչպե՞ս ծնվեց և ընդունվեց ՀՀ օրհներգը - VNews

Ինչպե՞ս ծնվեց և ընդունվեց ՀՀ օրհներգը

3008 b min - Ինչպե՞ս ծնվեց և ընդունվեց ՀՀ օրհներգը

ՀՀ օրհներգը ընդունվել է 1991 թվականի հուլիսի 1-ին և հիմնված է Առաջին Հանրապետության օրհներգի վրա՝ տեքստի չնչին փոփոխություններով։ Հիմնի տեքստը վերցված է Միքայել Նալբանդյանի «Իտալացի աղջկա երգը» բանաստեղծությունից։ Հետագայում այն մշակել է Բարսեղ Կանաչյանը։ «Հայաստանի Հանրապետության օրհներգի մասին» օրենքն Ազգային ժողովի կողմից ընդունվել է 2006 թվականի դեկտեմբերի 25-ին:

«Հայաստանի Հանրապետության օրհներգի մասին» օրենքին կարող եք ծանոթանալ՝ այստեղ

«Իտալացաի աղջկա երգ»-ից մինչև օրհներգ. պատմությունը

Գոյություն ունեն պետական, հեղափոխական, զինվորական, կրոնական, որևէ նշանավոր անձի կամ դեպքի պատվին գրված օրհներգեր։ Հին և միջնադարյան Հայաստանում կրոնական բնույթի օրհներգեր են եղել շարականները։

«Մեր հայրենիքի» խոսքերը հիմնված են Միքայել Նալբանդյանի 1861 թվականին գրած բանաստեղծության՝ «Իտալացի աղջկա երգը» վրա, որը ավելի հայտնի է իր առաջին բառերով՝ «Մեր հայրենիք»։ Երաժշտությունը գրել է Բարսեղ Կանաչյանը 20-րդ դարի սկզբին, որից հետո 1918-1920 թվականներին այն հռչակվել է որպես Հայաստանի առաջին հանրապետության օրհներգ։ Հայաստանում խորհրդային կարգերի սահմանումից հետո բոլշևիկները փոխում են օրհներգը։ Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության օրհներգը ստեղծվել է 1944 թվականին՝ կոմպոզիտոր Արամ Խաչատրյանի երաժշտության և բանաստեղծ Սարմենի խոսքերի հիման վրա։ Այն որպես օրհներգ հնչեց մինչև 1991 թվականը, որից հետո՝ 1991 թվականի հուլիսի մեկին, Հայաստանի երրորդ հանրապետության Գերագույն խորհուրդը ՀՀ պետական օրհներգ հաստատեց «Մեր հայրենիքը»՝ հիմք ընդունելով Հայաստանի առաջին հանրապետության օրհներգը։

Օրհներգի խոսքերը գրվել են «Իտալացի աղջկա երգը» բանաստեղծության 1, 3, 4 և 6 տների հիման վրա, տեքստը ենթարկվել է որոշակի փոփոխությունների, որոնք էլ ներկայացնում ենք՝ ստորև: 

4b4e00a8ec18998fa9c839a8f8ca35fa min 960x546 - Ինչպե՞ս ծնվեց և ընդունվեց ՀՀ օրհներգը

Իսկ ի՞նչ գիտենք «Իտալացի աղջկա երգ» -ի մասին…

Անվանի գրող և բանաստեղծ Միքայել Նալբանդյանի գրական ստեղծագործությունը գրվել է 1859 թվականին Դոնի Ռոստովում՝ հայերեն լեզվով։ Ստեղծագործությունը երկխոսության միջոցով ներկայացնում է ավստրիական կործանարար լծից ազատվելու ուղղությամբ Ջուզեպպե Գարիբալդիի մղած ազգային-ազատագրական պատերազմը: Ըստ երևույթի, բանաստեղծությունը Իտալիայի օրինակով վեր է հանում հայ ժողովրդի առջև ծառացած խնդիրենրը՝ հորդորելով միահամուռ ուժերով ընդդիմանալ գերությանն ու պայքարել հանուն ազատության և անկախության։

Միքայել Նալբանդյանի ստեղծագործությունը ներկայացնում է Ավստրիական կայսրության դեմ Իտալիայի մղած ազգային-ազատագրական պատերազմը՝ «քույր-եղբայր» երխոսության տեսքով։ Իտալացի աղջիկը ռազմաճակատ է ուղարկում սիրասուն եղբորը՝ վերջինիս հանձնելով ազատության խորհրդանիշ հանդիսացող եռագույն իտալական դրոշը։ Խոսվում է այն մասին, որ հայրենիքի համար նահատակվելը անմահություն է, ինչպես նաև իտալացի կանանց խիզախության և ազգասիրության մասին։

«Իտալացի աղջկա երգը» կոչ է հայ ժողովրդին։ Միքայել Նալբանդյանը ստեղծագործությունում Իտալիան ընտրել է որպես անկախության համար պայքարող երկրի օրինակ՝ հորդորելով հայերին ևս հետևել այդ օրինակին։

Երգի հետքերով…

Բանաստեղծությունն առաջին անգամ տպագրվել է Ստեփանոս Նազարյանի «Հյուսիսափայլ» հանդեսում 1861թ. «Իտալացի աղջկա երգ 1859 թվականից» վերնագրով: Հարկ է նաև նշել, որ դեռևս 19-րդ դարի երկրորդ կեսին, երբ հայ ժողովրդի մեջ ծաղկում էր ազատագրման գաղափարը, Միքայել նալբանդյանի այս ստեղծագործությունը յուրատեսակ, ոչ պաշտոնական օրհներգ էր: Այսինքն, հեղինակի միտքը իրականանում էր և բանաստեղծությունը ծառայում էր հեղինակի նպատակին:  Կան որոշակի վկայություններ, ըստ որոնք երգը հնչել է Օսմանյան կայսրության դեմ բարձրացված Զեյթունի 1895թ. ապստամբության ժամանակ, ինչպես նաև այն ոգևորում էր 1915թ. Վանի ու Շապին Գարահիսարի հերոսական ինքնապաշտպանության մասնակիցներին: Ինչպես վկայում է ականատեսը, Ուրֆայի կռիվների  հրամանատար Մկրտիչ Յոթնեղբայրյանի վերջին բառերն էին՝ «Ամենյան տեղ մահը մի է, մարդ մեկ անգամ կզոհվի…». թե որքանով է այս տեղեկությունը համապատասխանում իրականությունը, իհարկե, այլևս անհնար է հստակ իմանալ:

Երգն առաջին անգամ բեմից հնչել է 1885 թվականի մարտի 15-ին…

… Թիֆլիսի «Արծրունի» թատրոնում կայացած հայ առաջին քառաձայն համերգին: Ի դեպ, հենց «Մեր հայրենիք» երգն էբացել այս կարևոր համերգը: Հարկ է նաև նշել, որ այդ օրը ոչ միայն «Մեր հայրենինքն» է առաջին անգամ հնչում խմբերգային կատարմամբ, այլև հայ իրականության մեջ առաջին անգամ հանդես է գալիս քառաձայն երգչախումբ, որը հիմնադրել էր Կարա-Մուրզան: Հենց այդ օրվանից էլ սկիզբ է դրվում մեծ համակրանքի՝ «Մեր հայրենիք» երգի հանդեպ: Թիֆլիսյան շնորհանդեսից հետո Կարա-Մուրզայի երգչախումբը շրջագայում է  բոլոր հայկական համայնքներում: Շուտով, առաջին բառերից ելնելով, այն սկսում են կոչել «Մեր Հայրենիք». հենց այս անվամբ է այն առաջին անգամ կատարվել Փարիզում՝ 1916-ի ապրիլի 9-ին Սորբոնի հանրահայտ Մեծ թատերասրահում կազմակերպված «Հարգանք Հայաստանին» վերնագիրը կրող միջոցառմանը: Շուտով երգը սկսում են ընդգրկել այդ տարիներին հրատարակվող գրեթե բոլոր հայկական երգարաններում:
Աղբյուրներ՝ www.arlis.am, Արթուր Մկրտչյան, «Երկիր», parliament.am, wikipedia.org

 


DVD սկառավակների վարձույթից՝ Netflix

Ազատության 55 օր և 400 քմ. Ռոուզ կղզու Հանրապետություն

Պատմության ամենաերկարատև գահակալությունները. 10 գահակալ

20-րդ դարի 5 հայտնագործություն, որ փոխեցին մեր կյանքը

Ժողովուրդների և ամբոխների մասին. Գյուստավ Լե Բոնի եզրակացությունները

Հայաստանի ազգային օրհներգի մասին

Նախիջևան. [ավանդազրույց, պատմական ակնարկ]

Արցախյան հիմնախնդիր. ժամանակագրություն

Լուսավորչի աջը. [ըստ ավանդության և ըստ պատմիչների]

Լենի Րիֆենշտալ. Կերտելով արվեստ նացիստական պրոպագանդայի կայսրությունում

Պատմության ամենադաժան տիկնայք… 3 պատմություն

Ինչպե՞ս է առաջացել «Արցախ» անունը… (ավանդազրույց)

Կուբաթլուի ազատագրումը… 1993 թվական

1 դար առաջ. թուրք-հայկական պատերազմ

5 միֆ, որոնց հավատացել ենք

Ինչպես հայերը վաստակեցին կոնյակ բառը գործածելու իրավունքը…