Պետեր Հանդկե՝ ավստրիացի Նոբելյան մրցանակակիրը - VNews

Պետեր Հանդկե՝ ավստրիացի Նոբելյան մրցանակակիրը

Պետեր հանդկե4 - Պետեր Հանդկե՝ ավստրիացի Նոբելյան մրցանակակիրը

Շվեդական թագավորական ակադեմիան հոկտեմբեր 10-ին հրապարակեց 2019 թվականի գրականության Նոբելյան մրցանակի դափնեկրի անունը՝ Պետեր Հանդկե՝ ավստրիացի գրող, դրամատուրգ և թարգմանիչ։

Նրան շնորհվել է Նոբելյան մրցանակը «ազդեցիկ աշխատանքների  համար»:

Ի դեպ,  Լեհ գրող և բանաստեղծուհի Օլգա Տոկարչուկը դարձավ գրականության ասպարեզում 2018 թվականի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրը, բայց Նոբելյան մրցանակի շնորհման գաղտնիության սկզբունքը խախտվելու սկանդալի, հրաժարականների և  քվորումի բացակայության  պատճառով 2018 մրցանակը նրան շնորհվեց այս տարի:

Vnews-ը ներկայացնում է Նոբելյան մրցանակակրի՝ Պետեր Հանդկեի կենսագրությունն ու ստեղծագործական ուղին:

Ծագումը և կրթությունը

Պետեր Հանդկեն ծնվել է 1942 թվականի դեկտեմբերի 6-ին ավստրիական Գրիֆեն փոքր քաղաքում: Նրա մայրը սլովենացի էր: Հանդկեի ծնվելուց առաջ մայրն ամուսնանում է Ադոլֆ Հանդկեի հետ և տեղափոխվում է Բեռլին: Պետեր Հանդկեն բավականին ուշ է իմանում, որ իր իրական հայրը գերմանացի բանկիր Էրիչ Շյունենանն է: Պատերազմից հետո ընտանիքը հայտնվում է սովետական շրջափակման գոտում և ապրում է ծայրահեղ ծանր պայմաններում: 1947-ին նրանք վերադարռնում են Գրիֆեն:

Երիտասարդ Պետեր Հանդկեն - Պետեր Հանդկե՝ ավստրիացի Նոբելյան մրցանակակիրը
Երիտասարդ Պետեր Հանդկեն

Պետեր Հանդկեն սովորում է տղաների կաթոլիկ դպրոցում, որտեղ սկսում է գրել դպրոցական թերթի համար: 1961-1965 թվականները եղել է Գրացի համալսարանի (Ավստրիա) իրավաբանության ֆակուլտետի ուսանող: Այս ժամանակաշրջանում նա հետաքրքրվում է ռոք երաժշտությամբ և կինոյով, սկսել է էսսեներ և վերլուծական հոդվածներ գրել տարբեր թեմաների շուրջ ռադիոյի համար:

Այնուհետև նա միանում է ավանգարդական գրական խմբին ՝ «Ստադտպարկ ֆորում» անվանմամբ: 1965-ին Հանդեն սկսում է հրատարակել իր աշխատանքներն այս ամսագրում: Նա նաև Գրացի գրական ակումբի անդամ էր, որում ընդգրկված էր  նաև Էլֆրիդա Էլինեկը (2004-ին Էլֆրիդան ստացել է  գրականության Նոբելյան մրցանակ): 1966 թվականին Ֆրանկֆուրտում բեմադրվում է նրա  անսյուժե պիեսը՝ «Վիրավորանք հանդիստեսին», ինչը հասարակության մեջ հակասություններ է առաջացնում: Դրանից հետո Հանդեն լքում է համալսարանը և սկսում է  զբաղվել գրական գործունեությամբ:

Պետեր Հանդկե - Պետեր Հանդկե՝ ավստրիացի Նոբելյան մրցանակակիրը

Գրական գործունեություն

Մինչ օրս հրատարակվել են Հանդկեի մոտ 70 ստեղծագործություն` վեպեր, պիեսներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ: Դրանք թարգմանվում են բազմաթիվ լեզուներով, ներառյալ՝ հայերեն: Ի դեպ, հայերեն թարգմանությամբ հայ ընթերցողների համար հասանելի է Հանդկեի  Անտարեսի հրատարակությամբ «Դանդաղ վերադարձ տուն» ստեղծագործությունը, որտեղ ներառված է հայտնի գրողի «Կարճ նամակ՝ երկար հրաժեշտից առաջ» վեպը և «Դանդաղ վերադարձ տուն», «Դոն Ժուան», «Դարպասապահի վախը տասնմեկմետրանոցի ժամանակ» վիպակները: Թարգմանությունը գերմաներենից կատարել է Կարլեն Մատինյանը:

Պետեր Հանդկե «Դանդաղ վերադարձ դեպի տուն» - Պետեր Հանդկե՝ ավստրիացի Նոբելյան մրցանակակիրը
Պետեր Հանդկե «Դանդաղ վերադարձ տուն»

«Չկա ցանկություն՝ չկա երջանկություն» (1972) Հանդկեն պատմում է մոր մասին, որը երկար ընկճվածությունից հետո կյանքը ավարտում է  ինքնասպանությամբ՝  51 տարեկան հասակում: Գրքում արտացոլված են նաև թեմաներ, որոնք առնչվում են ավստրիական երիտասարդության՝ պատերազմական սերնդի խնդիրներին:

Հանդկեն հայտնի է նաև՝ որպես դրամատուրգ: Ամենահայտնի պիեսներից է «Մարգարեություն»-ը, որն առաջին անգամ բեմադրվել են 1966 թ.-ին: Բացի այդ, նա թարգմանում է դասական գործեր հին հունարենից:

Կինո

1960-ականների վերջին Հանդկեն սցենարներ է գրում հեռուստատեսության և կինոյի համար: Նրա մասնակցությամբ նկարահանված ամենահայտնի ֆիլմերն են «Բեռլինի երկինքը» դրաման, որի գործողությունները  տեղի են ունենում պարիսպով բաժանված քաղաքում, «Հրեշտակների քաղաքը» մելոդրաման: Մի քանի անգամ հանդես է եկել նաև որպես ռեժիսոր: Նրա ամենահայտնի ֆիլմ է «Ցանկության թևերը» «Wings of Desire»:

Ճանաչում

Պետեր Հանդկե1 1 - Պետեր Հանդկե՝ ավստրիացի Նոբելյան մրցանակակիրը

Նոբելյան մրցանակակրի  ստեղծագործությունները բազմիցս ուշադրության են արժանացել  ավստրիական և գերմանական մրցանակներով: Դրանց թվում են գերմանական գրականության խոշորագույն մրցանակներից մեկը՝ «Գեորգ Բուխների» մրցանակը (1973),  Կարինթիայի մշակութային մրցանակը (1983) և գրականության ասպարեզում Ավստրիայի մրցանակը (1987): Եվ արդեն հեղինակի մրցանակների շարքին կարելի է դասել նաև Նոբելյան գրականության ասպարեզում մրցանակը:

Ի դեպ, Հանդկեն այն սակավաթիվ ժամանակակից գրողներից է, որն արժանացել է ամբողջական ստեղծագործությունների հրատարակությանը ստեղծագործական կյանքի ընթացքում:

Անձնական կյանք

Սոֆի Սեմյոն Հանդկեի կինը - Պետեր Հանդկե՝ ավստրիացի Նոբելյան մրցանակակիրը
Սոֆի Սեմյոն Հանդկեի կինը

Պետեր Հանդկեն երկար ժամանակ ապրել է Ավստրիայում, Գերմանիայում, Ֆրանսիայում և ԱՄՆ-ում: Ներկայումս բնակվում է Փարիզի մերձակայքում գտնվող Շավիլե քաղաքում: 1995 թվականից ամուսնացած է ֆրանսիացի դերասանուհի Սոֆի Սեմյոնի հետ: Զույգը մեկ դուստր ունի: Հեղինակը նաև դուստր ունի ավստրիացի  դերասանուհի Լիգգարտ Շվարցի հետ իր առաջին ամուսնությունից:

 

 

 

 


Նոբելյան մրցանակ ստացած կին գրողներ, որոնց գրքերը կան հայերեն թարգմանությամբ

Նոբելյան մրցանակի արժանացած 5 ռուս գրող

3 գրող, որ հրաժարվել են Նոբելյան մրցանակից

5 սկանդալ՝ Նոբելյան մրցանակի շուրջ

Հայտնի են Նոբելյան մրցանակակիրների անունները

Ալֆրեդ Նոբել. 10 փաստ

Յորղոս Սեֆերիս [նոբելյան մրցանակի արժանացած առաջին հույն պոետը]

Գուցե չգիտեիք. Լև Տոլստոյը հրաժարվել է Նոբելյան մրցանակից

Սեռական ոտնձգությունների դեմ պայքարող Նադիա Մուրադն ու Դենիս Մուկվեգեն Նոբելյան մրցանակի են արժանացել

Ուիլյամ Ֆոլքներն ասել է…

Ալիս Մանրո. պատմվածքներ՝ կյանքի սիրույն

Օդիսսեաս Էլիտիս. հունական ծովաբույր ու նոբելակիր պոեզիա

Նիկոլ Փաշինյանը կարող է խաղաղության Նոբելյան մրցանակի առաջադրվել

Նոբելյան մրցանակ գրականության ոլորտում այս տարի չի լինի

Օրհան Փամուքի 4 վեպ, որ կա հայերեն թարգմանությամբ

5 Նոբելյան մրցանակակիր գրողների գրքեր, որ կան հայերեն թարգմանությամբ